Sự tự nhận thức và phát triển cá nhân

Ngày nay, với những bôn bề lo toang, những sự cám dỗ của công nghệ và xã hội, chúng ta thường không có thời gian để dành cho chính mình, không có thời gian để tự nhìn lại và suy nghĩ liệu chúng ta là ai ? điểm yếu và điểm mạnh là gì ? những động lực và tính cách của chúng ta là gì ? thói quen và giá trị của chúng ta là gì ? Bên cạnh đó, nhiều người còn muốn né tránh việc tư duy về bản thân. Thậm chí khi nhận được những phản hồi về bản thân, họ không cởi mở tiếp nhận chúng. Sự thật đôi khi phải mất lòng. Và hậu quả của việc này chính là khả năng tự nhận thức cực kì thấp. Điều này là không hay bởi vì đây là một bước quan trọng trong việc tiến tới hoàn thiện các kỹ năng quản lý. Sự tự nhận thức có thê giúp cải thiện khả năng đánh giá và giúp chúng ta xác định được những cơ hội để phát triển sự nghiệp và trau đồi bản thân.

Một số khía cạnh trong quá trình tự nhận thức

Con người chúng ta rất phức tạp và đa dạng. Để có thể tự nhận thức tốt hơn, chúng ta phải phát triển khả năng thấu hiểu về nhiều khía cạnh của chính bản thân mình. Những khía cạnh này bao gồm tính cách, giá trị bản thân, thói quen, cảm xúc, và các nhu cầu tâm lý thúc đẩy các hành vi của chúng ta.

Quảng cáo

Tính cách

“Non sông để đổi, bản tính khó dời”. Chúng ta thường không thay đổi tính cách, giá trị và các nhu cầu bản thân theo những gì mà chúng biết về chính mình. Tuy nhiên, việc hiểu được tính cách của mình có thể giúp phát hiện ra những tình huống mà chúng ta có thể vươn lên, cũng như tránh được những tình huống mà chúng ta bị rơi vào căng thẳng, khó chịu. Ví dụ: nếu bạn là người hướng nội, bạn sẽ có xu hướng căng thẳng hơn khi làm việc ở vị trí nhân viên bán hàng hơn những người có tính cách hướng ngoại. Vì vậy, bạn nên trau dồi những kỹ năng để phù hợp với vị trí nhân viên bán hàng với những thói quen hành vi thuộc về hướng ngoại, hoặc là bạn sẽ phải tìm một vị trí khác phù hợp hơn với tính cách của mình. Việc hiểu rõ tính cách bản thân sẽ giúp bạn phân tích được những tình huống như vậy.

Quảng cáo

Giá trị bản thân

Việc hiểu rõ và tập trung vào các giá trị bản thân là điều rất quan trọng. Ví dụ: nếu bạn đặt mục tiêu dài hạn của mình là trở thành người giàu nhất Việt Nam, bạn có thể sẽ quên mất những công việc ưu tiên cho mục tiêu này bởi những bởi vô số những vấn đề, những cơ hội khiến cho danh sách việc cần làm của bạn mỗi ngày mỗi dài hơn. Trong danh sách dài đằng đẳng này, thực tế sẽ có rất ít công việc liên quan đến mục tiêu dài hạn của bạn, và bạn sẽ rất dễ bị lãng phí thời gian vào những việc không liên quan. Nếu chúng ta tập trung vào các giá trị mà mình quan tâm, chúng ta sẽ đạt được điều mình mong muốn một cách dễ dàng hơn.

Quảng cáo

Thói quen

Thói quen là những công việc mà chúng ta lặp đi lặp lại và thường không cần suy nghĩ. Mặc dù ai cũng muốn mình có những thói quen giúp hỗ trợ cho công việc hàng ngày của mình hàng ngày, chúng ta vẫn dễ dàng liệt kê được những thói quen có tác dụng tiêu cực đến hiệu quả công việc. Ví dụ: nếu bạn là một người quản lý nhưng bạn không có thói quen tư vấn cho nhân viên của mình khi họ thực hiện một quyết định gì đó, thì theo thời gian, bạn sẽ không thể phát triển kỹ năng ra quyết định cho nhân viên, cũng như nhân viên của bạn có thể sẽ không tuân thủ những quyết định của chính mình.

Quảng cáo

Nhu cầu

Tháp nhu cầu Maslow cũng như các mô hình tâm lý khác đã minh họa rất rõ những nhu cầu tâm lý giúp thúc đẩy hành vi của chúng ta như: lòng tự trọng, sự ảnh hưởng, sự quyến luyến, quyền lực, và kiểm soát. Một trong những lợi thế trong việc xác định rõ những nhu cầu nào có tác động mạnh mẽ nhất đến hành vi của mình chính là bạn sẽ hiểu được cách mà chúng sẽ ảnh hưởng đến những mối quan hệ cá nhân của bạn. Ví dụ: ai trong chúng ta có lẽ cũng quen biết một vài người rất coi trọng địa vị. Họ luôn muốn một nghề nghiệp có địa vị cao trong xã hội, họ luôn muốn có vị trí cao trong công ty. Những người này luôn mong muốn những thứ giúp họ khẳng định vị thế của mình. Họ muốn được tôn trọng, muốn có những đặc quyền, những ưu ái mà người khác không có. Đôi khi họ đấu tranh vì những thứ mà người khác cảm thấy không cần thiết – chẳng hạn một phòng làm việc lớn hơn, hoặc chỗ đậu xe riêng. Nhu cầu tạo ra động lực, và khi nhu cầu không được đáp ứng, thì nó sẽ gây ra sự khó chịu, mẫu thuẫn và căng thẳng.

Quảng cáo

Cảm xúc

Tự nhận thức cảm xúc là một trong những đề tài nóng bỏng vì đây là một trong những khía cạnh của trí tuệ cảm xúc. Hiểu được những cảm nhận của chính mình, nguồn gốc và cách mà những cảm nhận này ảnh hưởng đến suy nghĩ cũng như hành động của mình chính là tự nhận thức về cảm xúc. Nếu bạn đã từng rất hào hứng khi nhận một công việc mới nhưng đến nay lại không còn hứng thú, vậy bạn có thể tìm lại sự hứng thú này không ? Để trả lời câu hỏi này, chúng ta phải hiểu những yếu tố bên trong liên quan đến sự hứng thú. Nghe có vẻ đơn giản những không hề. Dưới đây là một ví dụ để bạn dễ hình dung: ai cũng biết cách khởi động một chiếc xe máy. Chỉ cần gắn chìa khóa, bấm nút đề. Tuy nhiên, một anh thợ sửa xe có thể hiểu chi tiết hơn nữa về cách thức mà hệ thống điện kích hoạt bộ đánh lửa thế nào, hệ thống xăng gió phối hợp hoạt động thế nào và đôi khi họ có thể đề máy xe khi mà nút đề bị hư bởi vì anh ấy hiểu rất rõ hơn bạn về nguyên lý hoạt động của chiếc xe. Tương tự như vậy, trở về với câu chuyện tìm lại sự hứng thú đã mất. Một người có thể tự nhận thức về cảm xúc của mình tốt có thể hiểu được những yếu tố liên quan đến các trải nghiệm cảm xúc và sẽ kiểm soát chúng tốt hơn.

Quảng cáo

Sự tự nhận thức giúp bạn trở nên hoàn thiện hơn

Phát triển kỹ năng

Những mục tiêu phát triển bản thân thường được đề ra khi chúng ta nhận ra được những khoảng cách giữa năng lực thực tế và năng lực kì vọng trong tương lai. Nếu bạn có thể cảm nhận được chính xác bạn đang ở đâu sẽ giúp bạn quyết định được bạn cần phải làm gì để cải thiện bản thân. Thông thường, sự tự nhận thức sẽ giúp bạn phát hiện ra những kỹ năng mà mình còn yếu kém và cần cải thiện.

Biết được điểm mạnh và điểm yếu

Sự tự nhận thức giúp bạn khám phá được những điểm mạnh và khắc phục những điểm yếu của bản thân. Ví dụ: nếu bạn là một người rất giỏi trong việc ra quyết định dựa trên những thông tin tổng quan nhưng lại yếu khi tập trung vào chi tiết, bạn nên tìm kiếm những đồng nghiệp, những nhân viên có khả năng tập trung chi tiết để hỗ trợ trong việc đưa ra những quyết định quan trọng. Việc kết hợp giữa yếu tố tổng quan và chi tiết sẽ mang lại những quyết định chính xác hơn.

Quảng cáo

Phát triển trực giác

Những người lãnh đạo đã phát triển tốt sự tự nhận thức cảm xúc thương là những người lãnh đạo có thể đưa ra những quyết định bằng trực giác rất hiệu quả. Trong những tình huống phức tạp, người quyết định bằng trực giác thường phải xử lý lượng lớn dữ liệu mà đôi khi rất lộn xộn, mơ hồ và họ phải dựa trên “trực giác” để quyết định như thế nào là tốt nhất. Kiểu quyết định này sẽ rất thường gặp ở những môi trường ngày càng cạnh tranh với nhịp độ thay đổi nhanh cũng như độ phức tạp cao. Những người quản lý với khả năng tự nhận thức cảm xúc tốt có thể đọc được “trực giác” của bản thân và sử dụng chúng như là một công cụ hỗ trợ cho quyết định của mình.

Căng thẳng

Những công việc không phù hợp với tính cách của bạn sẽ khiến bạn căng thẳng. Điều này không có nghĩa là giới hạn những gì bạn có thể hoặc mong muốn được làm. Tuy nhiên, cần phải luôn biết rằng bạn sẽ cần nhiều công sức hơn để hoàn thành tốt công việc đó, và có những công việc khác ít căng thẳng hơn cho bạn.

Quảng cáo

Động lực

Rất khó để hoàn thiện kết quả công việc nếu bạn không biết được nguyên nhân tại sao khiến bạn thiếu hiệu quả. Khi bạn không biết mình cần phải làm gì để mọi thứ tốt hơn, bạn sẽ cảm thấy bất lực. Lúc này, khả năng tự nhận thức sẽ hỗ trợ cho bạn vì bạn sẽ biết được vấn đề nằm ở đâu và cần phải làm gì để kết quả công việc tốt hơn. Ngoài ra, việc tự nhận thức được các nhu cầu tâm lý có thể tăng động lực làm việc của bạn bằng cách giúp bạn hiểu và tìm kiếm những phần thưởng mà bạn thực sự khao khát như là một lời khen, một cơ hội giúp đỡ người khác, hoặc một lịch làm việc linh động.

Tinh thần lãnh đạo

Nếu chúng ta hiểu được điều gì thúc đẩy mình, điều gì tạo hứng thú, tại sao chúng ta lại hành xử như vậy,…thì chúng ta cũng sẽ hiểu được những điều này ở những người khác. Và chắc chắn những người khác cũng sẽ giống bạn (đến một mức độ nào đó) về mặt tâm lý. Như vậy nếu bạn biết cách tạo động lực cho bản thân, chúng ta cũng sẽ biết cách tạo động lực cho người khác.

Quảng cáo

Kết luận

Kỹ năng tự nhận thức là một kỹ năng quan trọng để phát triển bản thân mình, và cũng là công cụ để hỗ trợ trong việc quản lý, phát triển những người xung quanh bạn.

Để phát triển kỹ năng này, bạn phải tích cực thu thập và tiếp nhận thông tin từ những người xung quanh để có thể hiểu được những gì mình đang thể hiện trong mắt của người khác.

Tự nhận thức là một kỹ năng rất hữu ích để thấu hiểu, tạo động lực cho bản thân, giúp bạn đạt được những thành công trong cuộc sống.

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s