Bạn có thể đặc biệt hơn bạn nghĩ

Việc tự cho rằng người khác cũng giống như mình có thể sẽ giết chết sự sáng tạo

Nếu bạn đã từng làm công việc sáng tạo đơn lẻ, ví dụ như một start-up hoặc làm công việc tự do, bạn sẽ thấy rằng sáng tạo thực chất ra một quá trình đưa ra ý tưởng và hoàn thiện nó. Đến cuối cùng của công đoạn đưa ra ý tưởng chính là bạn sẽ chọn ra một hoặc một vài ý tưởng nổi bật nhất để mang đến cho team, cho khách hàng, hoặc một nhà đầu tư tiềm năng. Nhưng sẽ ra sao nếu bạn đang tự khiến cho quá trình này khó khăn hơn thực tế ?

Một nghiên cứu cho biết chúng ta có xu hướng tự đề cao những ý tưởng của bản thân và rơi vào tự tin quá mức khi đánh giá chất lượng các giải pháp cho một vấn đề CỤ THỂ. Tuy nhiên để đánh giá một ý tưởng sáng tạo thì hoàn toàn khác.

Một nghiên cứu về sự thiên vị cá nhân cho thấy rằng chúng ta thường đánh giá thấp sự “đặc biệt” trong những ý tưởng của mình một cách có hệ thống. Sự thiên vị bất công này bắt nguồn từ suy nghĩ cho rằng những người khác cũng giống mình. Nghiên cứu này đã ghi nhận được một số điều đáng lưu ý về quá trình sáng tạo mà những người trong môi trường sáng tạo nên lưu ý như dưới đây

Quảng cáo

Hiệu ứng hàng loạt

Trong nghiên cứu nêu trên, các nhà khoa học tâm lý đã thực hiện 3 thử nghiệm để mô phỏng lại quá trình sáng tạo trong thực tế cuộc sống. Trong thí nghiệm đầu tiên, 61 sinh viên năm cuối được cho xem 10 món đồ gia dụng (ví dụ như: xô, chậu, chổi,…) và được yêu cầu liệt kể tất cả những tác dụng mà mọi người có thể tưởng tượng ra được. Mục tiêu của câu hỏi này là để các đối tượng tham gia bắt đầu đưa ra các ý tưởng và các nhà khoa học có thể đánh giá về sự “sáng tạo” trong các ý tưởng này.

Đối với mỗi ý tưởng từ các đối tượng tham gia, họ đều được hỏi thêm rằng sẽ có bao nhiều phần trăm người tham gia có cùng ý tưởng như vậy. Câu hỏi này để biết được sự đánh giá chủ quan về mức độ “sáng tạo” hoặc “duy nhất” trong ý tưởng của mỗi cá nhân. Sau đó các nhà khoa học sẽ dùng dữ liệu này đối chiếu với dữ liệu thực tế. Kết quả cho thấy rằng những người tham gia đều đánh giá thấp sự sáng tạo trong những ý tưởng của mình một cách có hệ thống và cho rằng nhiều người khác cũng có thể đưa ra ý tưởng tương tự trong khi thực tế không phải vậy.

Quảng cáo

Các nhà khoa học cũng phát hiện ra rằng những người tham gia rất dễ bị ảnh hưởng bởi cái gọi là hiệu ứng hàng loạt. Một hiệu ứng cho rằngkhi người ta cần giải pháp cho một vấn đề bất kì nào đó, ý tưởng đầu tiên mà họ đưa ra là thứ xuất hiện đầu tiên trong đầu họ và thường không quá đặc biệt. Tuy nhiên nếu họ kiên trì, thì họ sẽ có thể tìm ra được mốt giải pháp sáng tạo độc nhất nào đó. Quay trở lại nghiên cứu ở trên, các đối tượng tham gia cũng có xu hướng đưa ra những ý tưởng sáng tạo hơn khi số lượng câu trả lời tăng dần.

Một thí nghiệm thứ hai được thực hiện với mục tiêu kiểm tra liệu đánh giá của chúng ta có chính xác hơn khi chúng ta trở nên sáng tạo hơn. Cũng với hình thức tương tự như thí nghiệm đầu tiên, tuy nhiên lần này, các đối tượng được chia làm hai nhóm được thông báo trước về số lượng ý tưởng trung bình về cách sử dụng của mỗi đồ vật. Một nhóm là 2 ý tưởng cho mỗi đồ vật và một nhóm là 6. Kết quả cho thấy nhóm được thông báo con số ý tưởng trung bình cao hơn có thể đưa ra nhiều ý tưởng sáng tạo hơn. Tuy nhiên, cũng giống như ở thí nghiệm trước, cả hai nhóm đều đánh giá thấp mức độ sáng tạo trong những ý tưởng của mình.

Quảng cáo

Trong một thí nghiệm cuối cùng, các nhà khoa học muốn kiểm tra xem có cách nào đó để giảm thiểu những tư duy thiên vị đối với những ý tưởng cá nhân hay không. Các nhà khoa học sẽ đưa ra những đánh giá sai về ý tưởng của những người tham gia. Các ý tưởng của họ sẽ có thể bị đánh giá thấp hoặc cao hơn thực tế. Tuy nhiên, kể cả với những trường hợp được đánh giá cao về mức độ sáng tạo trong ý tưởng thì họ vẫn tự ti về mức độ sáng tạo của mình khi vẫn cho rằng sẽ có nhiều người có ý tưởng tương tự.

Tóm lại, nghiên cứu đã cho thấy rằng trong vô số ý tưởng của chúng ta luôn có “ngọc thô”. Tuy nhiên chỉ vì chúng ta đánh giá chủ quan sai lầm dẫn đến phải mất thời gian và công sức để tìm kiếm những ý tưởng mà ta cho rằng phải tốt hơn.

Quảng cáo

Người quản lý cần lưu ý

Kết luận về việc chúng ta sẽ luôn tự ti về ý tưởng ban đầu của mình có vẻ sẽ đi ngược lại với nhiều nghiên cứu đã kiểm chứng từ lâu rằng chúng ta thường tự tin thái quá về những ý tưởng mà chúng ta sẽ chia sẻ với người khác. Tuy nhiên điều này là hoàn toàn hợp lý. Sự tin tin kia là không thể tránh khỏi khi mà chúng ta đã bỏ rất nhiều cảm xúc và công sức để chọn lựa ra một ý tưởng mà chúng ta chủ quan cho là tốt nhất.

Ngược lại, ở giai đoạn thu thập ý tưởng ban đầu, sẽ có rất nhiều điều không chắc chắn. Sự sáng tạo đòi hỏi phải có hoàn cảnh cụ thể. Một ý tưởng có thể là sáng tạo ở lĩnh vực hoặc thị trường này sẽ rất có thể là tầm thường đối với một lĩnh vực hoặc thị trường khác. Khi người ta không biết đủ nhiều thông tin thì sẽ có xu hướng tự cho rằng người khác cũng sẽ hành động giống như mình. Đây là một hiệu ứng tâm lý được gọi là sự đồng thuận sai lầm. Cũng như vậy, khi thu thập những ý tưởng sáng tạo, người ta thường bỏ qua những ý tưởng ban đầu vì nghĩ rằng người khác cũng sẽ nghĩ như vậy.

Vậy chúng ta có thể làm gì để hiệu quả hơn ? Hãy luôn lưu ý về hiện tượng đồng thuận sai lầm để trân trọng những ý tưởng của bản thân. Nếu bạn là một người quản lý, hãy luôn tạo điều kiện để các nhân viên của mình được quyền chia sẻ những ý kiến mà tưởng chừng như sẽ không ai muốn nghe vì cho rằng ý tưởng chưa đủ đột phá. Bằng cách thừa nhận vai trò của đóng góp ý kiến của mỗi nhân viên, bạn đang giúp cho họ giảm bớt những sự thiện vị trong việc lựa chọn ý tưởng của mình ở một mức độ nào đó.

Quảng cáo

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s